Sinds het overlijden van mijn vrouw Ineke, in augustus 2020, leef ik zoals dat wordt genoemd in rouw. Een nogal breed begrip want er valt zo enorm veel onder te scharen. Voor mij een periode met nogal verschillende emoties en fasen die ook nog eens rommelig door elkaar heen kunnen lopen. Opluchting, eenzaamheid, moe, slordig, verdrietig, opnieuw plek vinden in het leven, richtingloosheid, nieuw evenwicht vinden met de mensen om mij heen maar ook tijden dat het eigenlijk best wel goed gaat.

Het boek ‘Durf te leven met dat dag’, dat recent is verschenen, gaat over levenslust en stervensmoed. Op een prikkelende en originele manier wil de auteur je bewust maken van je eigen sterfelijkheid en je laten nadenken over praktische zaken rond het overlijden. De auteur is ervan overtuigd dat je je leven verrijkt als je de dood onder ogen durft te zien en dit ook bespreekt met je naasten.

Een prachtig en indringend boek over kwetsbaarheid, lijden. Dit boek heb ik als basis gebruikt voor de bijeenkomst ‘Rouw en geloof’. Als je in een situatie van verwarring bent en je moeilijk woorden kunt vinden om te bidden, kun je te rade gaan bij de completen, liturgische gebeden van de kerk. ‘Ik wilde bidden, ik had het nodig. Ik wilde ondanks alles waar ik mee worstelde in contact komen met God en ik zocht een manier waarop ik dat kon doen die niet voorbijging aan alle gebrokenheid in deze wereld.’

Palliatief. Ik blijf het een ingewikkeld woord vinden. Eén woord voor iets wat zóveel omvat, eigenlijk kan dat niet. Al sinds ik de diagnose kanker kreeg, worstel ik met dit woord. Dat grijze gebied; je wordt niet meer beter, maar gaat ook nog (lang) niet dood; ik wist nooit goed hoe ik deze fase nou moest noemen. Tot schrijfster Jannie Oskam hier een naam aan gaf: ‘Tussenland’. Treffend gevonden.

Steun voor de partner van een ongeneeslijk zieke door Marcella Tam. Had ik dit maar eerder geweten… Dat heb ik regelmatig met iets wat ik lees. Zo ook bij het lezen van dit boek. Maar de inhoud van dit boek kan ook steun bieden aan mensen van wie de partner al is overleden. Vaak kom je dan juist pas toe aan het verwerken van het hele ziekteproces en stel je jezelf vragen: Wat is er eigenlijk gebeurd? Hoe heb ik het gedaan? Had ik nog beter voor hem/haar kunnen zorgen? Heb ik wel genoeg laten merken hoeveel ik van hem/haar houd?

Het prachtige geschenkboek ‘Lijden in Gods hand; God wil meer dan ons geluk’, geschreven door én met schilderijen van Christa Rosier, verscheen in 2012. Christa was betrokken bij de oprichting van de stichting Als kanker je raakt en overleed in juni 2011. Christa worstelde met God na het overlijden van haar zoon Ephraïm op 14-jarige leeftijd en om de borstkanker waaraan zij uiteindelijk overleed.

‘Rouwen is hard werken, rouwen is topsport. Ik vergelijk het graag met roeien met 2 riemen. De ene riem is verliesgericht, stilstaan bij de pijn van het verlies…..de andere riem is herstelgericht, de draad van het leven weer oppakken…’ (citaat uit het boek). Dit waardevolle en praktische boek geeft een inkijk in de werkelijkheid van rouw (verlies van gezondheid, een geliefde) en is echt een aanrader om te lezen. Een verlies heeft impact op je psychische en lichamelijke gezondheid, maar ook op je geloofsleven. Wat is rouw, hoe sta je erbij stil zonder je daar schuldig over te voelen, hoe troost je en hoe ontvang je troost? Een verlies gaat niet over en in het boek wordt beschreven dat je een manier moet vinden om verder te gaan: dóórleven. Dat kan als je een verlies ook kunt doorléven.

Bijna 5 jaar geleden kreeg ik de diagnose kanker. Het begon met een bultje dat pijn deed… en dat toch fout bleek te zijn… Ik wist al dat het leven kwetsbaar is, maar toen werd dat heel persoonlijk; mijn eigen leven werd bedreigd… Mijn leven stond stil, mijn agenda werd overgenomen. Een verwarrende en vermoeiende tijd van intensieve behandelingen volgde: operatie, bestralingen, chemokuren en gelukkig voor mij; weer herstellen.